استرس همیشه همراه افراد است و در همه مراحل زندگی وجود دارد. نمی توان از بروز استرس جلوگیری کرد و آن را برای همیشه ریشه کن کرد. اما راهکارهایی وجود دارند که می توانید پیامدها و علائم استرس را به حداقل رسانده و ترتیبی بدهید که کمترین واکنش را در رویارویی با استرس داشته باشید. استرس می تواند سلامت روانی شما و زندگی روتین تان را به خطر بیندازید؛ بنابر این لازم است که خیلی زود راهکارهایی برای درمان استرس پیدا کنید. عدم درمان استرس، سلامت جسمی و روانی شما را تحت شعاع قرار داده و از طول عمر شما می کاهد.
راه های کاهش استرس و اضطراب
استرس و اضطراب از دسته مواردی هستند که به دلایل بسیاری بیشتر افراد، در پی رهایی از آنها هستند؛ زیرا که این دو آثار منفی بسیار زیادی هم بر جسم و هم بر روابط ما دارند. استرس و اضطراب به خودی خود حس آزاردهنده و بسیار نامطبوع به شمار می رود. البته این دو، از واکنش های طبیعی بدن ما هستند و زنجیره اتفاقات مضر بعدی ناشی از آنها از دید بدن ما، به منفعت های آن صرف می کند.
بدن در واکنش به استرس و اضطراب، هورمون کورتیزول ترشح می کند. این هورمون بسیاری از سیستم های بدن ما را خاموش و سرکوب می کندو از طرف دیگر با تجزیه منابع قندی، میزان انرژی در دسترس ما را برای مقابله با شرایط تنش زا زیاد می کند. سیستم ایمنی سلولی، یکی از مهم ترین چیزهایی است که توسط این هورمون سرکوب می شود. مشکل از آنجایی شروع می شودکه دلایل وقوع استرس و اضطراب، کم اهمیت و بی ارزش باشند. آنگاه بدن ما بدون دریافت عوایدخاصی در بیرون از بدن، با هورمون کورتیزول وبسیاری از هورمون ها و مواد شیمیایی دیگر حاضر در زنجیره استرس و اضطراب ، به خود آسیب زده است.
سرکوب شدن سیستم ایمنی سلولی در وهله اول، باعث وقوع سرطان می شود. هر روز و در هر ساعت در بدن همه انسان ها هزاران سلول سرطانی بوجود می آیند که این سلول ها توسط سیستم ایمنی سلولی، حذف و تصفیه می شوند. اگر ایمنی سلولی بخاطر استرس ها و تنش های طولانی مدت ما سرکوب شود، سرطان بروز می کند. پس کاهش استرس و اضطراب امری مهم شمرده می شود. روش های موثر در کاهش استرس و اضطراب به شرح زیر می باشد :
۱)تجسم فعال : تجسم فعال به معنی استراحت موقت ذهن است برای این ترفند باید خود را در جا و شرایط دیگری تصور کنید. زمانی که استرس دارید و حالتان خوب نیست؛ خودتان را در یک جای خوب و آرامش بخش مانند کنار دریا تصور کنید تا تمام جزئیات این صحنه را ذهن تان تجسم کنید. تجسم فعال می تواند شامل گوش دادن به صداها، استشمام بوهای آن صحنه و حتی صحبت کردن با آدم های حاضر در آن مکان باشد.
۲)ورزش کنید : ورزش یکی از مهمترین کارهایی است که می توانید برای مقابله با استرس انجام دهید. ممکن است متناقص به نظر برسد، اما انجام ورزش های فیزیکی سبب کاهش استرس روحی می گردد. هنگامی که به طور منظم ورزش می کنید از فواید آن بیشتر سود خواهید برد. افرادی که به طور منظم ورزش می کنند نسبت به افرادی که ورزش نمی کنند کمتر دچار اضطراب می شوند.
*هورمون های استرس : ورزش حتی در کوتاه مدت تاثیر بسیار زیادی روی هورمون های تنظیم کننده خلق و خو دارد. هورمون کورتیزول را کاهش می دهد و اصلی ترین محرک هورمون بی نهایت مفید، اندروفین است.
*خواب : الگوی خواب به شدت در مواجهه با استرس و اضطراب دچار تغییرات ناخوشایند می شود. تجمع هورمون های تنش زا و تحریک های عصبی می تواند بی خوابی بیاورد. ورزش به اندازه غیرقابل تصوری روی الگوی خواب منظم شما می تواند تاثیر بگذارد حتی زمانی که استرس هنوز کاملا فروکش نکرده است، در ساعت خواب مقرر خود بخوابید.
*اعتماد به نفس : هنگامی که شما به طور منظم ورزش می کنید، ممکن است در بدن خود احساس سلامت و اعتماد به نفس بیشتری داشته باشد، که به نوبه خود باعث بهبود روان می شود. فعالیت هایی مانند پیاده روی یا دویدن آهسته که شامل حرکات تکراری عضلانی است، به ویژه می تواند استرس را کاهش دهد.
۳)مدیتیشن : مدیتیشن برای کاهش استرس است. در مدیتیشن تلاش می کنید که در لحظه زندگی کنید و بابت اتفاقات گذشته با آینده استرس نداشته باشید.
برای اینکه مدیتیشن تاثیر خوبی داشته باشد، لازم است که این کار را بارها و بارها تمرین و تکرار کنید.
۴)استفاده از مکمل ها : الف)بالم لیمو : بالم لیمو یکی از اعضای خانواده نعناع است که به دلیل اثرات ضد اضطرابی مورد مطالعه قرار گرفته است.
ب)چای سبز : چای سبز حاوی بسیاری از آنتی اکسیدان های پلی فنول است که فواید زیادی است. این گیاه ممکن است با افزایش سطح سروتونین استرس و اضطراب را کاهش دهد.
ج)سنبل الطیب : ریشه سنبل الطیب اثر آرامش بخشی بسیار خوبی دارد و به عنوان تنظیم کننده الگوی خواب بسیار محبوب است. یکی از گیرنده های عصبی تاثیرگذار در بروز استرس ، گیرنده های گاما آمینوبوتیریک هستند.
۵) ریلکس کردن عضلات : برای این منظور کافی است چند نفس عمیق کشیده و سپس عضلاتتان را برای چند بار منقبض و منبسط کنید.
این کار را از انگشتتان شروع کرده و به سایر قسمت های بدن ادامه دهید که این ترفند موثرترین راهکار برای کنترل اضطراب در سالمندان است.
۶)یک شمع روشن کنید : استفاده از روغن های مخصوص یا سوزاندن شمع معطر می تواند به کاهش احساس استرس و اضطراب کمک کند. برخی از رایح ها خاصیت تسکین دهنده دارند مثل : اسطوخودوس، گل سرخ، ترنج، بابونه رومی، کندر، شمعدانی و ……
استفاده از رایحه برای خلق و خوی آروماتراپی نامیده می شود. چندین مطالعه نشان می دهد که رایحه درمانی می تواند استرس و اضطراب را کاهش داده و خواب را بهبود ببخشد.
۷) مصرف کافئین را کاهش دهید :کافئین محرکی است که در قهوه، چای، شکلات و نوشیدنی های انرژی زا یافت می شود. میزان تحمل کافئین در بدن افراد مختلف متفاوت است. اما به طور کلی این ماده محرک، یکی از عوامل تحریک بیش از حد اعصاب و ایجاد استرس و اضطراب است.
۸) پیاده روی : از دیگر کارهایی که برای درمان استرس می توانید انجام دهید، پیاده روی است.
پیاده روی همراه با قدم زدن زیر نور آفتاب و در هوای آزاد است و در مکان های مختلف راه می روید. این پروسه با کاهش استرس و آرام شدن شما کمک می کند.
۹) انجام کارهای هنری : همه ما به یک کار هنری علاقه داریم. آموزش یک هنر یا انجام آن برای کاهش استرس مفید است. کارهایی مانند نقاشی، ساختن وسایل و هر رشته هنری که به آن علاقه دارید؛ برای بهبود وضعیت شما مفید خواهد بود. خلق کردن هر چیزی که از منظر خود شما زیبا است، سیستم پاداش مغز را به شدت تحریک می کند و در کاهش استرس بسیار تاثیرگذار است.
۱۰)رژیم غذایی متعادل و درمان استرس : رژیم غذایی تاثیر زیادی بر روی وضعیت فیزیکی و روحی شما دارد. در صورتی که رژیم غذایی شما سرشار از قند و چربی است؛ در بلند مدت شما در مقابل استرس تحریک پذیرتر خواهید بود. مصرف مداوم کربوهیدرات های ساده مانند کیک و نان، باعث بالا رفتن قندخون و افزایش استرس و اضطراب می شود. در مقابل غذاهای سالم مانند تخم مرغ، آووکادو و گردو برای تنظیم حالت های روحی و تعادل انرژی بدن مفید است.
۱۱)در کلاس یوگا شرکت کنید : یوگا به یک ورزش محبوب و موثر در کاهش استرس در بین تمام گروهای سنی تبدیل شده است. در حالیکه سبک های یوگا متفاوت است، بیشتر آنها یک هدف مشترک دارند، پیوستن ذهن به بدن است. این ورزش با تنظیم مسیرهای عصبی و ذهنی مختلف، تاثیر بسیار زیادی در کاهش استرس دارد. یوگا با کاهش سطح کورتیزول، فشار خون وضربان قلب و افزایش اسید گاما_ آمینوبوتیریک(GABA) ، به کاهش استرس و اضطراب کمک کند.
۱۲)ذهن آگاهی را تمرین کنید : ذهن آگاهی شیوه ای است که شما را به لحظه حال متصل نگه می دارد. این حالت می تواند به مقابله با اثرات ناشی از اضطراب و تفکر منفی کمک کند. روش های مختلفی برای افزایش ذهن آگاهی وجود دارد، از جمله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی، یوگا و مراقبه. بخشی از منطق ذهن آگاهی این است که برای مسائل و کارهایی که برای شما استرس زا هستند، نباید تمام مدت استرس بکشید. بلکه پس از مشخص شدن مشکل و تعریف یک راه حل، دیگر تا رسیدن زمان مناسب برای اجرای راه حل نباید به آن فکر کنید.
۱۳)عوامل استرس زا را از خودتان دور کنید : گاهی بهترین کار برای درمان استرس، دور شدن از شرایط و عوامل استرس زا است. هر چیزی که باعث استرس شما می شود را کنار گذاشته و از آن فاصله بگیرید. شاید لازم است یک دایره امن برای خودتان ایجاد کنید و تا زمانی که تحریک پذیری شما کاهش پیدا کرد؛ در آن بمانید. تماشای اخبار، مصرف نوشیدنی های کافئین دار و الکل، استفاده از وسایل دیجیتال و غیره می تواند به استرس دامن بزند.
۱۴)تنفس عمیق : استرس و اضطراب ذهنی سیستم عصبی شما را فعال می کندو به بدن القا می کند که در حالت جنگ گریز قرار گیرد. در طی این واکنش، هورمون استرس ترشح می شوند و علائم جسمی مانند ضربان قلب سریعتر، تنفس سریعتر و رگ های خونی منقبض را تجربه می کنید.تمرینات تنفس عمیق می تواند به فعال سازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک کمک کند،
از بین بردن استرس
بروز استرس ناشی از ترشح هورمون کورتیزول است. این هورمون در زمان های تنش و فشار روانی ترشح می شود. این حالت زمانی رخ می دهد که نگران موضوعی هستید یا تصور می کنید که شرایطی برای شما رخ می دهد که نمی توانید آن را کنترل کنید. استرس باعث اختلال در برخی عملکرهای بدن مانند دستگاه گوارش و دستگاه ایمنی می شود. حتی در زمان استرس خونرسانی به ماهیچه ها و ریه ها بیشتر شده و این اندام با روند متفاوتی کار می کنند. در زمان استرس شما تندتر تنفس می کشید و ضربان قلب تندتر می شود.
استرس یک واکنش طبیعی بدن در برابر احساس خطر است. هرگاه بدن تصور کند که در شرایط خوبی نیست؛ تحریک پذیرتر شده و آماده واکنش است در این شرایط استرس رخ می دهد. استرس قابل حذف و درمان نیست.